Gorizia Italië.
Standbeeld 'Enrico Toti'.
Gorizia Italië.

In moeilijke tijden hebben de mensen nood aan helden. Oorspronkelijk was een held of heldin een moedige figuur die in (religieuze) mythes, sagen of legendes grootse daden verrichtten. Vaak waren zulke helden of heldinnen van (half)goddelijke oorsprong en gingen hun daden de menselijke vermogens ver te boven. "Held of Heldin” gold daarnaast ook als een eretitel voor personen die om hun aardse daden werden bewonderd. Vooral vanaf de negentiende eeuw, met de opkomst van het nationalisme, werd het vereren van dergelijke helden nadrukkelijk bevorderd. Wie voor de zelfstandigheid van zijn volk had geijverd kon een "nationale held" of volksheld worden. Dat vond zijn weerslag in de vorm van standbeelden en een hoofdrol tijdens de lessen "vaderlandse geschiedenis". Als een "sportheld" een prestatie verrichtte werd iedereen die tot hetzelfde volk behoorde aangemoedigd om dat als zijn persoonlijke overwinning te vieren, een aantal van die sporthelden ontpopten zich in oorlogstijden vaak ook tot militaire – of verzetshelden. De betekenis van het woord "held" is tegenwoordig breed. Het kan ( vaak onterecht) worden aangetroffen in elke omstandigheid waarin men iemand bewondert.

 

Dat er tijdens de oorlog veel moedige acties uitgevoerd werden is zeker, maar de meeste echte helden of heldinnen bleven onbekend en liggen in het beste geval ergens onder het gras in een gekend graf, doch de stoffelijke resten van heel wat andere helden liggen noch ergens verspreid onder de oppervlakten van de toenmalige slagvelden. Helden waren voor de overheden vooral een belangrijk propagandamiddel. Vaak werden hun moedige daden, ook na de oorlog, nog wat aangedikt. In heel wat gevallen vloeien waarheid en mythe door elkaar. Een van die legendarische figuren was de Italiaan Enrico Toti.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Toti werd op 22 augustus 1882 geboren in San Giovanni, dat was een volksbuurt van Rome. Vader Nicola Toti, werkte aan de spoorweg en was afkomstig uit Cassino, moeder Semira Calabresi kwam uit Palestrina. In 1897, toen Enrico vijftien was, zeilde hij mee als scheepsjongen op het schoolschip de Ettore Fieramosca. Daarna muteerde hij naar het slagschip Emanuele Filiberto en tenslotte diende hij dan op de kruiser Coatit. In 1905 verliet hij de Italiaanse Marine en ging als stoker aan de slag bij de staatsspoorwegen. Op 27 maart 1908 toen Enrico bezig was met de smering van een locomotief, die in het station van Colleferro gestopt was om er zich te voorzien van water en er de koppeling te maken met een dubbele locomotief, was er een verschuiving van de locomotieven. Enrico gleed uit en kwam met zijn linkerbeen vast te zitten, de trein bewoog en plette zijn been! Hij werd onmiddellijk naar het ziekenhuis overgebracht waar zijn been tot bijna tegen zijn bekken geamputeerd werd. Na zijn revalidatie wijdde hij zijn tijd aan talloze activiteiten, hij creëerde ook een aantal kleine uitvindingen (die worden nu bewaard in het historisch museum van de Bersaglieri. De Bersaglieri, betekent letterlijk scherpschutters, waren een  Piëmontees garderegiment dat later Italiaans werd.)

 

In 1911 vertrok de eenbenige Enrico met de fiets, hij trapte naar Parijs en van daar fietste hij dan via België, Nederland, Denemarken en Finland naar Lapland. Vandaaruit pedaleerde hij door Rusland en Polen, in juni 1912 was hij terug in Italië. Zes maanden later, in januari 1913, vertrok hij weer op de fiets. Dit keer richtte hij zich op het zuiden, vanuit Alexandrië bereikte hij de grens met Sudan ( Anglo-Egyptisch Soedan), de toenmalige Britse autoriteiten vonden zijn geplande weg te gevaarlijk en dwongen hem om zijn reis af te breken. Ze stuurden hem naar Caïro vanwaar hij dan terugkeerde naar Italië.

 

Toen ook Italië ging deelnemen aan de oorlog (1915) deed de nationalist en patriot Enrico Toti drie inlijvingsaanvragen bij het leger, maar die werden uiteraard afgewezen, welk leger zou immers een eenbenige fietsende patriot in dienst nemen. De toen bijna 34 jarige Toti bleef ondanks zijn handicap hopen. Hij zette zijn wil door en op eigen kosten schafte hij zich een uniform aan en fietste naar het front in de omgeving van Cervignano del Friuli, daar werd hij door de Carabinieri (Italiaanse Gendarmerie) opgepakt. Maar verbaasde officieren die zijn inzet en wilskracht apprecieerden tolereerden wel zijn hulp in het gebied dat achter het front lag. Op zijn aandringen werd hij dan toch op 16 april 1916 onofficieel soldaat bij het 3de Bersaglieri regiment, bij de wielrijders van het 3e bataljon. In de maanden nadien streed hij met zijn kruk en geweer mee in de voorste linies. Aan het front werd Enrico Toti ondertussen, vooral bij de Bersaglieri, een legende.

 

In augustus 1916 begon de zesde slag aan Isonzo, die zou eindigen met de verovering van Gorizia. Op 6 augustus 1916 werd Enrico net buiten Monfalcone gewond, hij wist van geen stoppen en wou niet schuilen. Enrico bleef handgranaten gooien! Maar om die te werpen moest hij rechtstaan en zich kwetsbaar opstellen, Enrico werd een tweede maal geraakt. Hij kreeg een kogel in de borst en plofte neer. Men dacht dat hij dood was, maar plots richtte Enrico zich op en slingerde zijn kruk naar de vijandelijke stellingen en schreeuwde: "Nun moro io!" (ik zal niet sterven). Op dat ogenblik  kreeg hij een kogel in het gezicht, die derde kogel werd hem fataal.

 

Enrico Toti kreeg postuum, als burger, de gouden militaire medaille voor moed toegekend. Hij was één van de weinige burgers die deze medaille kregen. Zijn verhaal werd vooral na de oorlog geschreven, dat zorgde voor onduidelijkheden en tegenstijdigheden, dit is duidelijk een verhaal waar waarheid en mythe door elkaar vloeiden. Na de oorlog werden heel wat straten en pleinen naar hem vernoemd. In Rome en Gorzia kreeg Enrico een gedenkteken. In de jaren 1960 vernoemde de Italiaanse marine zelfs een duikboot en een duikbootklasse naar hem.

 

 

 



 

Meer artikels
Belgische Militaire Begraafplaats Westvleteren. 26-12-2016
Westvleteren ( Vleteren ) België.

De militaire begraafplaats van Westvleteren werd aangelegd in de herfst van 1914 toen de Franse militaire overheid haar graven van in de sector Boezinge hier groepeerde.

lees meer ...
Graf Majoor Binbasi Zeynel Abidin Bey. 24-04-2017
Yalova Turkije.

Op de dorpsbegraafplaats van het dorp Yalova rusten er naast de lokale bevolking ook een aantal Turkse militairen die overleden tijdens de Eerste Wereldoorlog.

lees meer ...
Ara Pacis Mundi. 02-05-2016
Medea Italië.

De Ara Pacis Mundi van Medea is een monument dat opgericht werd in 1951, deze symbolische herdenkingsplaats moet de doden van alle oorlogen memoreren, maar vooral die van de Tweede Wereldoorlog.

lees meer ...